Google Translate
Projekat podržali
Baneri
Baner
Baner

irska teladSlika 1. Telad na hranilici
Razlikujemo period ishrane kolostrumom, tečnom hranom i period ishrane biljnom hranom. Sistemi ishrane teladi se u principu razlikuju količinom davanog mlijeka i periodom njegovog davanja tako da razlikujemo tri mogućnosti zalučivanja, i to rano – sa 6 sedmica, skraćeno – sa 7 do 8 sedmica i postepeno – od 10 sedmica). Izabranom načinu odlučenja se mora prilagoditi kvalitet kabastog krmiva koje se daje u svim sistemima po volji, (ad libitum).

Cilj svakog uzgajivača goveda je dostizanje maksimalne proizvodnje uzgajanih životinja. Zdrava i pravilno hranjena telad su prva pretpostavka potencijalne visoke proizvodnosti. Odgoj teladi u pogledu ishrane se dijeli na period ishrane kolostrumom, tečne ishrane (sisanje ili napajanje mlijekom, odnosno zamjenom za mlijeko) i period biljne ishrane. Antov navodi da odgoj teladi pripada dijelu tzv. „osjetljive faze" u razvoju podmlatka u kojoj je od posebne važnosti uspostavljanje imunog sistema u prvim nedeljama života i uspostavljanje sistema složenog želuca i prelazak na hranu za preživare.

Varenje kod teladi u najmlađem uzrastu se značajno razlikuje od varenja odraslih životinja. U tom periodu je funkcija predželuca još mala, tako da se osnovni dio hraniva vari u želucu i crijevima. Kod novorođene teladi je kapacitet želuca od 1,5 do 2,0 l. U narednom periodu rast želuca se uspori i brže se povećava zapremina predželuca. Količina mlijeka se mora mjeriti, tako da je najbolji način ishrana pomoću cucle, a potrebno je i obezbijediti „prirodno napajanje" u smislu da tele pije sa podignutom glavom jer zahvaljujući refleksnom zatvaranju ezofagealnog žljeba, gotovo sva količina uzete hrane prolazi mimo buraga.

Poslednje ažurirano (ponedeljak, 18 april 2016 16:07)

Opširnije...

 

АФЛАТОКСИН РАЗУМИЈЕВАЊЕ И ПРЕВЕНЦИЈА

МИКОТОКСИНИ су секундарни продукти плијесни (гљивица).

ЗДРАВЉЕ ПЛОДНОГ ЗЕМЉИШТА, БИЉАКА, ЖИВОТИЊА И ЉУДИ СУ НЕРАСКИДИВО ПОВЕЗАНИ 

Контаминирају подједнако житарице и волуминозна крмива, смањују могућност конзумирања хране, повећавају конверзију исте, смањују драстично прираст и производњу, оштећују имуносустав те повећавају подложност болестима. Уносом заражене храну у пробавни систем животиње акумулирају се у млијеку, месу и јајима те тако постају опасни у исхрани људи.

Животиње се могу отровати ако једу контаминиране:

ЖИТАРИЦЕ (пшеница, раж, зоб, кукуруз),

УЉАРИЦЕ (сунцокрет, соја, кикирики),

Готову сточну храну, сијено, силажу, сјенажу.

Гљивице  (Aspergillus flavus i Aspergillus parasiticus),као и неке друге врсте плијесни раширене су у околини, а њихове споре налазе се у земљишту.

Развој ове врсте гљивица/плијесни и афлатоксина најчешће је повезан с екстремним временским условима који узрокују стрес биљке.

 

КАКО ЈЕ АФЛАТОКСИН ДОСПИО У МЛИЈЕКО ?

Преко кукуруза који се користи као исхрана стоке, афлатоксин је доспио у организам крава.

Афлатоксини су група екстремно токсичних, мутагених и канцерогених отрова које производе гљивице Аspergillus flavus и Аspergillus parasiticus.

А. flavus производи афлатоксин B1 и B2, а А. Parasiticus ствара афлатоксине B1, B2, G1 и G2.

Афлатоксин B1 је нарочито опасан и канцероген, а у млијеку се излучује у виду афлатоксина М1.

Наиме, афлатоксин М1 не налазимо у пољопривредним производима нити у сточној храни, већ само у млијеку.

Панел о контаминантима у хранидбеном ланцу (tzv.Contam panel) Еуропске агенције за сигурност хране (ЕFSA) у свом документу из 2004. наглашава да је афлатоксин B1 нарочито непожељна материја у сточној храни, посебно храни за краве музаре!

Европска Комисија одредила је горњи ниво за афлатоксин М1 у млијеку, а то је 0,05 μg/kg и то на темељу стручног извјештаја Научног вијећа за храну Европске уније. .

АФЛАТОКСИН НА КУКУРУЗУ

У периоду прије жетве, највећи ризик за развој афлатоксина је у вријеме екстремне суше.

Poslednje ažurirano (ponedeljak, 18 april 2016 15:39)

Opširnije...

 
kozepasa2
Slika 1. Alpina rasa koza na paši, Romanija; autor: Jelena Vlačić
Pod pravilnom ishranom koza podrazumijeva se ishrana koja obezbjeđuje sve potrebe životinja u hranjivim materijama. Za pravilnu ishranu koza i ostvarivanje odgovarajućih proizvodnih rezultata, neophodno je dobro poznavanje potreba životinje i njihovih mogućnosti da koriste hranu. Dnevene potrebe u ishrani odraslih koza određuju se prema njihovoj tjelesnoj masi i proizvodnji. Odrasle koze dnevno trebaju da dobiju „uzdržni obrok“ koji je neophodan za pravilno održavanje životinja  u vrijeme kada nema nikakve proizvodnje, a usklađuje se s tjelesnom masom koza  i „proizvodni obrok“ koji se usklađuje sa s dnevnom proizvodnjom koza.
Koze, u toku godine jedino nemaju izraženu proizvodnju u prva tri mjeseca bremenitosti. Tada je mliječnost niska, pa je za zadovolјenje njihovih hranidbenih potreba dovolјan uzdržni obrok.
Proizvodni obrok mliječnim kozama treba da se dodaje, najmanje devet mjeseci godišnje.
Za koze mlađe od dvije do pet godina, dnevna količina proizvodnog obroka je veća zbog završavanja sopstvenog porasta.
Koze su preživari i kao takve dobro iskorišćavaju gruba kabasta hraniva. U odnosu na krave i ovce, odlikuju se bolјim iskorišćavanjem hrane koja je bogata u celulozi.

Poslednje ažurirano (petak, 05 februar 2016 23:41)

Opširnije...

 

2Slika 1, dobra prostirka za koze. Farma koza u Lijevče Polju. Autor: dipl.inž.polj. Aleksandar Marić

Kozarstvo u Republici Srpskoj, ali i Bosni i Hercegovini se posljednjih godina sve više razvija. Novi objekti koji se grade ugavnom su usmjereni da ispune uslove intezivne proizvodnju mlijeka, kako bi se obezbjedila dobra higijena mlijeka. Ova proizvodnja može biti veoma profitabilna, ali treba voditi računa o smještaju životinja.
Jedan od najvažnijih preduslova za dobru kozarsku proizvodnju jeste obezbijediti adekvatan smještaj za koze. Pri planiranju izgradnje objekta, moraju se uzeti u obzir klimatske prilike područja gdje se planira izgradnja. Po mogućnosti staju treba graditi na suhom i ocjeditom terenu, nešto uzdignutijem u odnosu na okolno zemljište. Najpovoljnije je da to bude južna strana padine zaštićena od hladnih vjetrova u zimskom periodu godine. Treba nastojati da se staja gradi u blizini odgovarajućih saobraćajnica, ne suviše blizu naseljenog mjesta ali ne i suviše daleko. Farma se ne smije graditi na područiju gdje su česte magle, te gdje su česti i jaki vjetrovi.

U objektu je potrebno obezbijediti povoljne uslove za normalan rast, razvoj i proizvodnju, s toga farma treba da je topla, suha, prozračna, dobro osvijetljena, bez propuha i da ima dovoljno prostora za koze. Najteže je obezbijediti dobru zaštitu od promaje. Hladan vjetar u kombinaciji sa vlagom ima veoma negativan uticaj na koze. Veličina i tip objekata za koze zavisi prije svega od broja grla, zatim od rase, uzrasta i proizvodne namjene koza te od klimatskih uslova. Prilikom izgradnje objekta moraju se ispuniti određeni uslovi koji se odnose na: izbor lokacije, veličina podne površine, visina objekta, te izbor najprikladnijeg poda, zidova i krova.

Odrasloj kozi je potrebno oko 1,5 m² podnog prostora da bi se životinja osjećala komforno, za jare 0,2 – 0,3 m², a za jarca minimalno 3 m² podnog prostora. Jako je važano postići komfor, jer nedostatak prostora unutar staje može usloviti niz negativnih posljedica na držane životinje. Usljed velikog broja grla po jedinici površine brzo dolazi do pogoršanja mikroklime u objektu, što može biti indikator za pojavi nekih bolesti. Kontrola zdravstvenog stanja, liječenje, te drugi zahvati u stadu se teže obavljaju. Dobra mikroklima unutar objekta ima blagotvorano dejstvo na zdravlje životinje, bolju iskoristivost hrane, lakše odvijanje metaboličkih procesa, što na kraju dovodi do boljih proizvodnih rezultata. Naročito u intezivnom načinu gajanja loš mikroklimat ima znatan uticaj na pogoršanje zdravlje i produktivnost životinje. Optimalana temperatura za odrasle koze je od 10˚C do 15˚C, dok je za jarad temperatura nešto viša od 18˚C do 20˚C.

Poslednje ažurirano (utorak, 01 decembar 2015 18:46)

Opširnije...

 

ODRŽIVI UZGOJ VOLOVA

Nekad su se volovi (muška kastrirana goveda) uzgajali kao radna snaga, a tim bili najcjenjenija pokretna porodična imovina. Danas je vo vrijedan samo kao izvor mesa, meso od vola je specijalitet, a u posljednjih nekoliko godina opet polako zauzima značajno mjesto na trpezi. Uzgoj mladih volova podrazumjeva da se tržištu obezbjedi meso standardog kvaliteta mladih goveda simentalske pasmine goveda, odnosno mesnih pasmina ili njihovoh križanaca, poznatog porijekla. Tehnologija pristupa u odgoju volova mora obezbjediti ergonomske i etološke zakonitosti i potrebe životinja. Krmni obroci ne smiju sadržavati sirovne, koje nisu dozvoljene. U uzgoju goveda, potrebno je da meso ovih životinja ne sadrži ostatke veterinarskih lijekova, a iste u završnom dijelu tova ne treba davati.  Životinje se najčešće hrane iz izvora kabastog hraniva proizvedenih na gazdinstvu i žitarica iz domaće proizvodnje – zatvoreni ciklus ishrane. Krave dojilje u ovim stadima trebaju da daju dovoljan broj žeskih jedinki za obnovu stada, te dovoljan broj muških jedinki za proizvodnju mesa – uzgoj volova.  Uglavnom uzgajivači, koji su izvan tržišne proizvodnje mlijeka i mesa mogu iskoristiti nove zahtjeve tržišta, a to je  meso volova proizvedeno u ekstenzivnim uslovima. Ova proizvdnja ima potencijal u danas uglavnom napuštenim područjima sa otežanim uslovima za proizvodnju, a gdje je nekada  bio raširen uzgoj priplodnih goveda. Muška grla bi se potom kastrirala i koristila u radne svrhe, a na kraju bi išla na klanje.  Trenutno govorimo o uzgoju ove kategorije goveda isključivo za proizvodnju mesa. Uzgajivači na taj način bi održali uzgoj goveda, te iskoristili mogućnosti opcija marketinga u promociji kvalitetne govedine poznatog porijekla, čime se obezbjeđuju prijeko potrebni prihodi, ali i očuvanje sela.

volovisloUzgoj mladih goveda iz fizioloških i organizacionih razloga se može podijeliti u dvije faze:

a) odgoj teladi do odbijanja od mlijeka ili zamijene za mlijeko,

b) uzgoj do ostvarivanja tjelesne mase predviđene za klanje.

Od odbijanja pa nadalje krmni obrok teladi predstavlja mješavinu žitarica i kvalitetno sijeno po volji, te naravno vodu. Ovim pristupom uzgoja teladi dobro razvije se njihov rumen i telad su sposobna za nastavak uzgoja. Za tov teladi biraju se samo zdrave žiotinje pasmina simentalac, mesne pasmine ili ukrštena grla mesnih i mliječnih pasmina poznatog porijekla.

Poslednje ažurirano (ponedeljak, 18 april 2016 15:38)

Opširnije...

 

BESPLATNA KNJIGA - PREPORUKE ZA STOČARE 2015 - SMJEŠTAJ GOVEDA 


Poštovani čitaoci portala www.stocarstvo.rs.ba na sljedećem linku možete preuzeti "Preporuke za stočare 2015 - smještaj goveda". 

Knjiga nudi dobar pregled osnovnih informacija potrebnih za adekvatan smještaj i naravno profitabilnu govedarsku proizvodnju. Cilj ove publikacije je da stočaru pruži podršku u izboru odgovarajućeg sistema smještaja za svoje životinje, te sutra pojednostavi upravljanje gazdinstvom. 

„Preporuke za stočare 2015 – smještaj goveda“ nastao je u okviru međunarodnog naučno-istraživačkog projekta „Ocjena dobrobiti i smještaja muznih goveda u Bosni i Hercegovini: uspostavljanje istraživačko-savjetodavne grupe za dobrobit, smještaj i ponašanje krava muzara“.

Veliku podršku u organizaciji posjeta na preko 80 farmi širom Republike Srpske, kako bi se prikupio i adekvatan materijal za ovu knjigu, pružilo je Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske. 


Poslednje ažurirano (četvrtak, 24 septembar 2015 05:11)

 


kozepasa1Slika 1. Koze na Paši, Romanija; autor. Jelena Vlačić, 2015.

Smjer proizvodnje mlijeko-meso u kozarstvu, koji je do sada postojao, ima sve uslove da se zadrži i razvija i u budućnosti.  Naša domaća balkanska koza u ekstenzivnim uslovima ishrane i njege ispoljava dobru mliječnost. Rase koza sa kojima je oplemenjivana, a to su u prvom redu sanska i alpska rasa koza, ima vrlo dobru mliječnost uz poboljšanu ishranu. Kozije mlijeko je do danas korišćeno u svježem stanju ili prerađivano u sir na tradicionalan način od strane vlasnika koza. To je uslovljeno malim brojem koza po stadu i ukupno, kao i tradicijom u ranijem periodu da se vlasnici stada bave proizvodnjom i preradom mlijeka. Sa obnovom i unapređenjem kozarstva povećao bi se broj i ostvarila veća mliječnost po grlu i mnogo veća ukupna proizvodnja kozijeg mlijeka. Prerada kozijeg mlijeka u sireve koji će asortimanom i kvalitetom zadovoljiti zahtjeve savremenog tržišta, prije svega inostranog, od bitnog je značaja za razvoj kozarstva.

Sa proizvodnjom mesa ide i koža, jareća i kozija, koja je vrijedna za preradu i izradu kvalitetnih proizvoda visoke tržišne cijene. Stajnjak od koza je niske tržišne vrijednosti, ali je odličan za popravku strukture i bonitet zemljišta.  U našoj zemlji, odnosno u Republici Srpskoj, bilo je ranije razvijeno ekstenzivno kozarstvo. Postojale su veće farme koza na zadružnim farmama. Domaća balkanska i domaća  neselekcionisana  koza više brsti nego što što pase.

Koze su brstom stvarale prolaze, proređivale žbunasto šiblje podsticale rast višeg šumskog rastinja i štitile šume od požara. Jedan od uslova za to je da se te površine umjereno opterete sa kozama i da se tada u toku brsta i paše pokreću. To potvrđuje opravdanost obnove ekstenzivnog načina gajenja koza u svrhu proizvodnje mlijeka i mesa u krajevima gdje će ulaganja biti minimalna. 

Poslednje ažurirano (utorak, 08 septembar 2015 21:16)

Opširnije...

 

U ovom dijelu priče o anatomiji i značaju njege papaka odnosno kopita, dati su podaci o najčešćim problemima i mogućim rješenjima u okviru glavnih gajenih vrsta. 

Goveda

Problemi sa papcima najviše se kod vrste goveda odražavaju na kategoriju muznih krava. Osim direktne povrede papaka, uključujući i probode, čireve, apscese i razderotine, laminitis je najčešći izvor ne zarazne šepavosti kod goveda.

Dlakave petne bradavice i trulež stopala takođe su uzrok šepavosti velikog broja muznih grla svake godine.

Laminitis odnosno hromost ili šepavost, kako samo ime kaže, je upala laminarnog tkiva. Ova bolest koja pogađa sve preživare, kao i konje, kada postane hronična, naziva se osnivačem. Laminarno tkivo, ili lamina, je osetljivo vezivno tkivo koje drži papčanu kost na zidu papka. Kada tkivo buja, to vrši pritisak na zid i prekid cirkulacije u krvnim sudovima koriuma, tako da lamine postaju oskudne  sa krvlju, kiseonikom i hranjivim materijama. Kako tkivo odumire, veza koja drži papčanu kost na zidu papka slabi, te kost počinje da se odvaja od zida. Uz nestabilniju podporu i slabiju vezu na zidu, papčana kost počinje da se  izvlači iz duboke tetive mišića savijača i rotira u papak. Papci koji pate od hromosti takođe počinju da rastu u nenormalnim stopama zbog povećane vaskularizacije, a mijenjanje oblika papka je dodatna nelagodnost  životinjama.

Kod goveda, sama hromost nije ni približno toliko štetna kao nuspojave koje ona proizvodi. Iako će hromost da stvori šepava goveda, ostali problemi papaka koji se razvijaju kao nuspojave hromosti su obično teži. Hromost kod goveda rezultira disfunkcijom krvnih sudova u službi lamine i omekšavanjem ligamenata od suspenzornog aparata koji vodi do rotacije papčane kosti i kompresije petnog jastučića. Ovo uzrokuje krvarenja u tabanu, kao i formiranje lošijeg kvaliteta roga papaka. Kada se kost počinje odvajati od zida, to može uzrokovati odvajanje tabana od zida bijele linije, a ova bolest je poznata kao bolest bijele linije. Ako se bijela linija povuče suviše daleko od tabana, tada papak može biti pogodno tlo za infekcije. Hromost može dovesti do problema kao što su solarni apscesi i stanja poznatog kao bujanje papaka, što je u suštini njihovo pretjerano izrastanje (slika 1). 

Slika 1. Prerasli papci; autor. dr Biljana Rogić, 2013.

preraslipapci

Iako tačan uzrok hromosti nije određen, opšte je prihvaćeno da je primarni uzrok hromosti krava acidoza buraga. Acidoza je posljedica ili obroka koji sadrži previše skroba ili zbog obroka koji ne sadrži dovoljno vlakana. Skrob u buragu je rastvoren i proizvodi mliječnu kiselinu. Kada dođe do acidoze, nivo mliječne kiseline premašuje metabolički kapacitet bakterija u buragu. Povećanje kiselosti može ubiti populaciju bakterija u buragu i smatra se da to oslobađa toksine koji su odgovorni za promjene u papcima životinje. S obzirom da je obrok ključni pokretač hromosti, promjena obroka za krave je neophodna ukoliko hromost napreduje. Isto tako, redovno orezivanje i održavanje papaka je neophodno u cilju prevencije protiv šepavosti. Nakon hromosti, papak neće ponovo normalno rasti, i mora se vršiti redovno orezivanje papaka, kako bi se zadržao njihov normalan oblik i pružila odgovarajuća površina oslonca. 

 

Opširnije...

 

belgplavo

Slika: Bik belgijskog plavo govečeta, Češka R. 2014.godine, Autor: Vanja Jovović

Belgijsko plavo goveče u originalnoj formi potiče iz centralnog i sjevernog dijela Belgije i jedno vrijeme je činilo polovinu populacije goveda. Lokalno crveno-šareno i crno-šareno goveče se ukrštalo sa Šorthorn rasom uvezenom iz Engleske u periodu od 1850. do 1890. godine. Stvarni uzgojni cilj je ustanovljen početkom 20. vijeka kada je zvanično današnja rasa i ustanovljena. Jedno vrijeme je ova rasa imala dva tipa, jedan primarno mliječni tip i drugi mesni tip. Sa sprovedenom selekcijom ova rasa je danas prvenstveno mesnog, odnosno tovnog tipa.  

Današnje Belgijsko plavo goveče je rezultat selekcijskog genetskog razvoja i uzgoja sprovedenog od strane profesora Hanseta u Centru za vještačku oplodnju u belgijskoj pokrajini Lijež. 

Belgijsko plavo goveče je tovna rasa, velikog okvira tijela, zaobljenih linija izražene mišićavosti ramena, leđa i sapi. Leđna linija je ravna, strmih sapi i nježne kože. Ima nježne, ali snažne ekstremitete koji omogućavaju lagan hod. Boja mu  je bijela, plavo-crvenkasto-siva, a ponekad i crna. Ova rasa se odlikuje mirnim temperamentom i dugovječnošću. 

U odnosu na Šarole rasu ima izraženiju muskuloznost, mliječnost i dnevni prirast tjelesne mase. Međutelidbeni interval i smrtnost teladi su skoro isti kao kod Šarole rase. Dosadašnji rezultati potvrđuju da se na meleze prenose kvalitativna svojstva mesa i potencijal prirasta.

Poslednje ažurirano (utorak, 11 avgust 2015 21:41)

Opširnije...

 

Uvod

Stanje papaka je od izuzetnog značaja za zdravstveno stanje cjelopkupnog organizma životinje, ali i proizvodni kapacitet jedinke. Iako je životinja sa problemima sa papkom u stanju da funkcioniše, velika je mogućnost da se smanji optimalna proizvodnost i performanse životinje u zavisnosti od ozbiljnosti problema.

papak11Krava sa bolnim papcima se manje kreće, stoga će vjerovatno imati i manju volju da dođe do jasala, što će smanjiti prirast ili proizvodnju mlijeka, u poređenju sa životinjama koje su u stanju da konzumiraju svoj pun obrok svaki dan. Iako su pojedini problemi sa papcima neizbježni, dobra i odgovarajuća briga o pacima životinja u stadu može znatno smanjiti učestalost problema sa papcima kod svih vrsta životinja. Dobra njega papaka ne samo da će smanjiti troškove liječenja, nego će biti smanjeni i gubici u proizvodnosti, kao i u performansama životinje.

Iako se građa papaka razlikuje od vrste do vrste životinje, osnovna anatomija je vrlo slična između vrsta. Da bismo razumjeli kako da pravilno njegujemo papke, vrlo je bitno da vlasnik poznaje osnovnu građu i anatomiju papaka. U ovom tekstu će se koristiti goveđe stopalo za ilustraciju opšte anatomije tipičnog papka.

Anatomija papka 

Goveda, ovce, koze i svinje su životinje sa rascijepljenim stopalom, što znači da se papak sastoji od dva prsta, umjesto od jedne čvrste cjeline kao kod konja. Dva prsta su analogna trećem i četvrtom prstu ljudske ruke. Prsti su nazvani po svojoj relativnoj lokaciji na stopalu. To su vanjski ili lateralni prsti, i unutrašnji ili medijalni prsti (papci). Kod goveda, lateralni (bočni) prsti su blago veći kod zadnjih stopala, dok je srednji prst veći kod prednjih stopala. Prostor između dva prsta se naziva interdigitalni rascjep ili pukotina, a područje kože se naziva interdigitalna koža. Različite površine prsta (papka) se nazivaju prema njihovoj poziciji u odnosu na interdigitalnu pukotinu: abaksijalna površina je vanjski zid, dok je aksijalna površina unutrašnji zid svakog prsta.

Poslednje ažurirano (subota, 01 avgust 2015 09:51)

Opširnije...